Tôi không thể làm được những việc như vậy. Thế là không thể gánh được và tận hưởng được mọi nỗi đau và niềm vui mà chúng sinh ra.
Những lúc không viết nổi, đi đi lại lại trong phòng, chỉ có thể hút thuốc, xem băng đĩa, ngủ, ăn, xem phim. Đi ra ngoài ngồi tàu điện ngầm, bay từ dưới lòng đất của thành phố lên. Có lúc tôi nghĩ, thành phố này phải chia thành hai tầng. Với đám người trên mặt đất, hãy để họ đánh nhau, giành giật dưới ánh nắng. Vì vật chất và dục vọng, giành sức phô bày mười tám chiêu võ nghệ. Không gì có thể cản nổi. Với đám người dưới lòng đất, hãy để họ sống an toàn trong bóng tối. Họ có thể bình an yêu nhau, vui sướng khóc.
Tại sao tất cả mọi người đều phải chen chúc nhau một cách mù quáng chạy về phía trước?
Tại ga tàu điện ngầm đường Hoàng Bì, tôi đi ra khỏi đường ngầm dưới đất. Dòng người bên cạnh ào ạt như nước hồ đục ngầu. Có lúc, tôi muốn gần gụi với một người xa lạ, hỏi anh ta đi đâu, có thể đưa tôi đi cùng không. Lòng tôi vẫn luôn có động cơ giấu kín đó. Tiểu Chí từng nói với tôi, Chúng ta là những người không thể xa rời tình cảm. Bất kỳ sự việc gì cũng phải lấy việc ra đi làm cách giải quyết cuối cùng. Lúc nào cũng chuẩn bị sẵn việc đó. Chấp nhận ra đi. Không dám đối diện. Không muốn bị tổn thương. Tự khuất phục.
Lúc đó, tôi rất nhớ Tiểu Chí. Rất muốn gọi điện cho cô, nghe cái giọng lười biếng của cô. Chúng tôi vẫn luôn tìm kiếm đồng loại cho nhau. Con người bị phân chia trong đám đông, bộ mặt mờ nhạt, không dễ nhận biết. Hiếm hoi đi lướt qua nhau, thời gian ngừng lại ngắn ngủi, rồi lại ai đi đường nấy.
Giữa đường nhận được điện thoại. Số hiển thị của Trác Dương. Tôi ấn nút nghe. Vang lên tiếng nức nở của một cô gái. Kiều, con điếm chó chết. Người mà Trác Dương yêu là tao. Thật khó tin là lời lẽ của Dương Lam vốn duyên dáng. Thậm chí không cần đợi tôi trả lời, cô đã dập máy.
Thật thô lỗ, mất lịch sự. Tôi đứng sững một lúc, phân tích rõ hẳn giờ đây Dương Lam đang ở bên Trác Dương. Cô muốn làm lành với anh. Nhưng anh không đồng ý. Và cô cho rằng mọi nguyên do đều tại tôi. Tội gì phải vậy cơ chứ. Đánh giá mình quá cao, rồi lại phải chịu hai lần tổn thương vì cô đơn và vì lòng tự trọng bị lăng nhục. Nghĩ một lát vẫn thấy thông cảm cho cô ấy. Vì thế quyết định không vặn vẹo lại.
Không biết bắt đầu từ lúc nào, tôi trở thành một người không dễ cáu giận. Không có nhiệt huyết, chỉ có mụ mẫm.
Châm một điếu thuốc, tiếp tục đi về phía Tây đường Hoài Hải. Lúc đi qua cầu vượt Diên An, rất muốn tựa vào thành cầu, hét to mấy tiếng xuống đường. Xe cộ vẫn chạy đúng trình tự. Mọi người vẫn sống đúng trình tự. Cả thế giới ngoại trừ tạp âm, không ai phát ra tiếng kêu thực sự. Những người bên cạnh vội vã lướt đi.
Một chú nhóc ăn xin bắt đầu chú ý tới tôi. Cứ lẽo đẽo theo sát tôi suốt một chặng, cuối cùng cũng chìa cái bát ghẻ ra trước tôi. Thằng bé có nước da nâu, đôi mắt đen, thân hình gày còm, quần áo bẩn thỉu, khoác một chiếc túi vải.
Tôi nói, Sao lại đi theo chị? Chị chả có tiền. Nó không nói gì, chỉ nhệch ra cười, vẫn theo sát tôi. Tôi thở dài, dừng lại nhìn. Em từ đâu đến? Nó trả lời tôi rất mù mờ, Hồ Nam. Rồi lại chìa cái bát ra trước mặt. Tôi nói, Chị cũng đang đi xin đây, nhưng chẳng có ai thấy, cũng không ai cho được thứ chị cần. Tôi móc túi tìm tiền lẻ. Không có tiền lẻ. Chỉ có một tờ mười tệ. Tôi nói, Gần đây chị rất nghèo, không có tiền. Mười tệ này đủ nuôi chị khỏi đói một ngày. Nhưng giờ đây chị có thể cho em.
Thằng bé chỉ nhìn tôi cười. Răng nó vừa trắng vừa to. Thật đẹp. Tôi đặt tiền vào bát nó, nói, Em cũng phải cho chị cái gì đi chứ. Nó trề môi ra ý hiểu câu nói của tôi, móc từ trong túi ra một mảnh báo cũ, nhét vào tay tôi rồi co giò chạy. Đó là một tờ nhật báo cũ mèm, bên trên dính đầy những vết bẩn không rõ là gì. Mở ra thấy trang đầu là một bài phỏng vấn. Một người đàn ông đang làm việc trong cơ quan nhà nước, bỗng xin nghỉ việc, tới Quý Châu tham gia công trình hy vọng: dạy tiểu học. Tiêu đề bài phỏng vấn dùng một câu nói của anh: Trăm sông dồn về một biển.
Tôi và Sâm thảo luận mãi về cách dùng từ này. Tôi nói, tôi rất thích câu này.
Sâm đọc xong bài phỏng vấn, đặt tờ báo lên quầy, nói, Người đàn ông này th
ường viết thơ và tiểu thuyết.
Chắc chắn anh ta không phù hợp với môi trường cơ quan. Không có khái niệm tập thể, không thể nghiên cứu được sắc mặt của lãnh đạo, không thể tham gia được những đơm đặt của đồng nghiệp. Anh ta sống trong thế giới riêng.
Cô cho rằng anh ta không thích nghi được với thực tế nên phải đi về nông thôn sao?
Vậy còn lý do gì nữa?
Kiều, cô luôn dùng ánh mắt danh lợi để nhìn nhận con người và sự việc. Như vậy tuy rất triệt để vừa nhìn đã thấy rõ bản chất, nhưng lại quá u ám. Đối với mình, với người đều không có lợi đâu. Anh ngừng lại một lúc. Tôi đã từng xem một số phim tài liệu, ảnh chụp và bài viết. Đối với quốc gia, đó là chi viện và cứu giúp, là phát triển tiền đồ giáo dục. Đối với cá nhân, hàm nghĩa còn phức tạp hơn. Vì hoàn toàn là nguyên nhân tự phát, bên trong ẩn chứa những trốn tránh hiện thực, chủ nghĩa lý tưởng, thiện ác, trách nhiệm, vinh quang, sứ mệnh, đau khổ... Quá nhiều yếu tố. Vì thế không dễ dàng phân tích người khác. Cũng không nên định nghĩa người khác.
Anh còn nói, Cô cũng cần phải tìm việc đi, Kiều.
Nhưng tôi có thể làm gì? Chẳng có kỹ năng mưu sinh nào cả. Giới bên ngoài cứ tưởng làm nhà văn rất cao cả. Nhưng thực tế lại là những người rất vô dụng đối với cuộc sống hiện thực. Tôi có đi xin rửa bát cũng không ai thèm nhận ấy chứ.
Cô có thể sử dụng cái đầu thông minh, trực giác nhạy bén và phẩm chất cao thượng của mình để làm việc. Mỗi người đều có nhược điểm. Vì thế càng phải yêu mình hơn.
Sâm giúp tôi giới thiệu một công việc. Một người bạn của anh làm CEO cho một trang web. Anh nói, Cô có thể làm biên tập nội dung trên trang web. Kiều. Chúng ta thử xem sao. Đừng từ chối. Những thứ tốt phải đưa ra cho mọi người cùng hưởng chứ.
Tôi thừa nhận anh ấy đang quan tâm tới tôi. Có lẽ anh hơn tôi mười một tuổi. Trong con mắt anh, tôi là một đứa trẻ. Một đứa trẻ không có ác ý, nhưng lớn lên dị dạng. Có một cái vỏ xấu xí và cứng dị thường. Tôi cũng từng có một số kế hoạch. Muốn đi du lịch xa. Muốn viết cho xong bộ phim. Muốn tìm một ý nghĩa nào đó. Muốn thực sự bình tâm lại. Tôi đang cố thử làm việc, tuy hiểu rõ rằng bản thân rất khó thay đổi. Giống như một người bị tàn phế chẳng thể nào lành lặn trở lại. Nhiều lăm anh ta chỉ có thể bắt mình kiên cường và giả bộ như không có chuyện gì mà thôi.
Thế là tôi nhận lời anh. Khi mỗi một người đàn ông định chăm sóc tôi, tôi đều chấp nhận. Nhưng mỗi lần như vậy, tôi đều thấy mình khốn nạn.
Lần đầu tiên hẹn hò với Sâm vào ban ngày. Ánh nắng chiếu ấm áp xuyên qua lá những cây ngô đồng Pháp đã ngả vàng, từng giọt lấp lánh trên mặt đường cũ kỹ. Sâm đợi trước quán bar, hai tay đút túi quần, người khẽ dựa vào bờ tường đá. Anh nghiêng mặt, bình thản nhìn tôi đi tới.
Cảnh quen thuộc như vậy phảng phất như đã từng diễn qua vô số lần trong một thời gian và một địa điểm nào đó. Tôi vừa chạy tới vừa mỉm cười với anh. Nhưng lòng lại hoảng hốt. Nghĩ bụng, dường như ở đâu đã từng diễn ra như vậy. Có rất nhiều cảnh trong hiện thực có lúc như một màn kịch đã công diễn nhiều lần. Có điều đã không còn tìm thấy bất kỳ manh mối nào trong ký ức.
Sâm mặc áo trắng, quần vải thô, đi đôi giầy thể thao trắng. Kiểu ăn vận như vậy thường xuyên hiện trên người một số Hoa kiều trung niên. Có lẽ họ đã quen với bầu không khí và đường phố sạch sẽ. Nhưng không khí ở Thượng Hải lại ô nhiễm quanh năm. Tôi hỏi, Chúng ta đi đâu? Anh đáp, đường Tây Hoài Hải. Thế thì chúng ta đi xe buýt, rồi đi bộ. Hôm nay mặt trời rất đẹp, có thể đi bộ để ngắm. Anh nói, Được thôi. Chỉ cần không đến trễ.
Đôi mắt anh vốn nhạt màu. Nhưng trong bóng tối của quán bar, do được ánh đèn phụ trợ, đôi khi chúng sáng rực và sắc sảo như mắt thú. Đó là ánh mắt tôi quen thuộc. Mang theo nỗi ngóng trông quan tâm tôi sâu sắc, nhưng dường như lại thờ ơ với mọi việc. Nhưng dưới ánh nắng mặt trời, chúng chỉ là một đôi mắt bình thường của người đàn ông trung niên. Mang theo ít mệt mỏi và ôn hoà.
Chúng tôi tới bến xe buýt đợi xe. Đã có vô số hành khách không rõ thân phận ở đó. Xe vẫn chưa dừng hẳn, đám người xôn xao đó đã chen nhau dẫm đạp trèo lên. Rõ ràng từ sau khi về nước, Sâm đã rất lâu không đi xe buýt nên có vẻ không thích ứng được đám hành khách chen chúc đó. Nhưng vẫn duy trì được phong độ trong đám đông ồn ào những người ngoại tỉnh và người thành phố này. Anh rất cố chấp tuân thủ đúng mọi lễ nghĩa, giúp chuyển tiền thối và vé xe cho người khác. Giữa đường còn nhường ghế cho một cụ gia. Lúc anh làm những việc lặt vặt này, tác phong rất đúng mực. Chỉ có điều trong chiếc xe bẩn thỉu này, bộ đồ trắng của anh nom thật lạc lõng và thảm hại.
Tôi nhìn anh. Anh khẽ đấm vào vai tôi. Không nói. Trong đám đông, người đàn ông này với cái đầu húi cua, lông mày rậm, gương mặt sạch sẽ mang chút phong trần. Xem ra anh thật hoàn hảo, không chê ở điểm nào.
Công ty nằm trong một toà lầu trên đường Hoài Hải. Khung cảnh rất sang trọng. Các cô gái đi ra đi vào công ty đều mang bộ mặt trắng ngạo nghễ. Trong tấm gương ở thang máy, tôi nhìn thấy hình dáng thảm hại của mình. Do hút thuốc quá nhiều, da mặt rất thô và môi khô kiệt. Tôi thấy mình không giống những người ở đây. Nhưng tôi vẫn cố gắng bình thản.
Nửa tiếng sau, tôi đã có việc làm đầu tiên kể từ sau khi tới Thượng Hải. Chỉ cần tôi đồng ý, tôi có thể làm việc trong toà nhà cao cấp này, mỗi tháng được nhận một món lương ổn định. Đối với tình trạng thu nhập của tôi hiện nay, đó là một con số không nhỏ. Nhưng cái giá đồng thời tôi bắt buộc phải trả, đó là đi làm đúng chín giờ sáng hàng ngày. Bắt đầu từ ngày mai.
Bước ra khỏi toà nhà, tôi thở ra nhẹ nhõm. Nói, Điều hoà trong đó quá bí. Lẽ ra cần nhiều ô-xy hơn.
Em sống cứ như động vật hoang dã vậy. Thử khống chế mình xem sao.
Ban ngày anh làm gì?
Ngủ.
Giống hệt em.
Anh cười. Chúng tôi đều thấy vui vẻ. Ánh nắng mùa thu thật long lanh. Anh nói, đi mua đồ câu cá cùng anh nhé. Anh đi câu ở ngoại ô vào tuần tới.
Trong không khí đâu đâu cũng sặc sụa những tạp âm xe hơi. Quần áo, đầu tóc những người lạ toả ra một mùi không sạch. Ô nhiễm và huyên náo giống như nước vỗ bờ, cứ ào ạt hết đợt này tới đợt hác. Đó chính là thành phố nơi chúng tôi ở. Đã rất lâu không có ai cùng đi với tôi trên đường phố đông đúc. Lúc qua đường, anh đặt bàn tay to tợn và ấm nóng lên cổ tôi, như dắt một con mèo.
Bên đường có người bán đậu phụ thối nóng hôi hổi. Chúng được xiên trên những que tre dài và mảnh, bốc hơi nghi ngút. Tôi hỏi, có thích ăn cái này không? Ngần ngừ một lát, anh gật đầu đáp, Có. Chúng tôi đứng bên đường ăn những miếng đậu phụ thối chan tương ướt. Tôi ngẩng đầu cười với anh. Anh nhìn tôi, có vẻ mơ màng. Tôi hỏi, Đang nghĩ gì thế?
Bạn là một sản phẩm “đang trong quá trình hoàn thiện”
